frazeologizm

Frazeologizmy w języku rosyjskim

Frazeologizmy, inaczej związki frazeologiczne (фразеологизмы) to utarte zwroty i wyrażenia (устойчивые словосочетания/выражения), posiadające przenośne znaczenie; tworzące je słowa nie mogą być rozumiane dosłownie. Pisząc ten tekst, sama byłam ciekawa, jak poradzę sobie ze znalezieniem polskich odpowiedników rosyjskich frazeologizmów – zobaczcie, co z tego wynikło.

.

Frazeologizmy mają to do siebie, że tworzą je odpowiednie słowa, których formy nie powinniśmy zmieniać, ani nie zastępować ich innymi wyrazami. W przeciwnym razie jest to uznawane za błąd językowy – jak myślicie, która forma jest poprawna: „iść po najmniejszej linii oporu” czy „iść po linii najmniejszego oporu”? 😉

Stąd, kiedy korzystamy ze związków frazeologicznych, powinniśmy dbać o ich poprawne brzmienie (i, w przypadku języka rosyjskiego, od razu uczyć się ich we właściwej formie).

Przygotowałam dla Was listę wybranych frazeologizmów, które podzieliłam na trzy grupy. Zachęcam Was, żebyście pomyśleli nad miejscami, w których nie udało mi się wpisać polskiego związku frazeologicznego, jedynie opisowe tłumaczenie, i zamieszczali swoje propozycje w komentarzach.

.

1# Frazeologizmy zawierające podobne lub te same słowa

I, uwaga, równocześnie posiadające inne znaczenie 😉

.

Уча учимся
Не учи ученого...

.

Ucząc innych, sami się uczymy
Nie ucz ojca dzieci robić..

.

На худой конец
Отдать концы
Сводить концы с концами       

.     ...

W najgorszym przypadku
Wyciągnąć kopyta
Wiązać koniec z końcem..

.

Не в коня корм
Конь не валялся
Троянский конь...

..

Żaden pożytek (z kogoś lub czegoś)
Jeszcze nic nie zostało rozpoczęte*
Koń trojański

.

Видит око, да зуб неймет
Око за око, зуб за зуб
Недрёманное око...

.

Coś pozornie wydaje się osiągalne*
Oko za oko, ząb za ząb
Nie spuszczać z oczu..

.

Биться как рыба об лед
Ни рыба ни мясо...

.

Rzucać się jak ryba w sieci
Ni pies, ni wydra...

.

Ловить рыбу в мутной воде
Нем как рыба....

.

W odmęcie ryby najlepiej się łowią
Milczeć jak grób..

.

Мало каши ел
Каши просят (про обувь)
Каши не сваришь
Заварить кашу...

.

Być zielonym w jakiejś dziedzinie
Jeść woła (o bucie)
(Nie) dojść do ładu
Nawarzyć piwa..

.

Гоняться за двумя зайцами
Убить двух зайцев...

.

Łapać dwie sroki za ogon
Upiec dwie pieczenie na jednym ogniu

...

Семеро по лавкам
Семеро одного не ждут
Семь верст до небес
Семь верст киселя хлебать
Седьмала вода на киселе...

.

Mieć dużo dzieci*
Wszyscy nie będą czekać na jednego*
Obiecywać gruszki na wierzbie
Jechać daleko i bez wyraźnej przyczyny*
Dziewiąta woda po kisielu..

.

Изо дня в день
Со дня на день...

.

Dzień w dzień
Z każdym dniem..

.

Медвежий угол
Медвежья услуга...

.

Kozi róg
Niedźwiedzia przysługa

...

Игра слов
Игра в одни ворота
Игра с огнем..

..

Gra słów
Grać do jednej bramki
Igrać z ogniem..

.

Вооружен до зубов
Зубы заговаривать
Цедить сквозь зубы
Скалить зубы
Положить зубы на полку
Ни в зуб ногой
Иметь зуб...

.

Uzbrojony po zęby
Mydlić oczy
Cedzić słowa
Zacisnąć pasa
Ni w ząb
Żywić nienawiść..

.

Лежать на печи
Плясать от печки.

.

Zbijać bąki
W koło Macieju

.

.

2# Frazeologizmy – paronimy

Paronimem określamy słowo, które pod jakimś względem (brzmienia, budowy) jest podobne do innego wyrazu, np. chybotać – chrobotać, samo zjawisko zaś – paronimią.

.

Опускать руки/pаспускать рукиręce opadają/brać się za łby
(декламировать) по памяти/по старой памяти(deklamować) z pamięci/z przyzwyczajenia*
Последнее слово (завещание)/последующее слово
ostatnia wola/kolejne słowo*
Бросить камень/бросить перчаткуrzucać kamieniem/rzucać rękawicę

.

3# Frazeologizmy – homonimy

Homonimy natomiast są to słowa o takim samym brzmieniu, ale innym znaczeniu. Analogicznie do poprzedniego punktu, w takim przypadku mówimy o zjawisku homonimii.

.

Голову ломать1. Zachodzić w głowę
2. Mieć niespokojną głowę
В глубине души/до глубины души ..1. W głębi duszy
2. Dogłębnie*
Брать слово1. Mieć głos
2. Brać za słowo
Язык проглотить1. Palce lizać
2. Odebrać mowę

.

PS. Pomóżcie z tłumaczeniami, jak zauważycie, że coś można zgrabniej przełożyć 😉 (zwłaszcza w przypadku wariantów oznaczonych gwiazdką*).

.